De luchtboogbeelden van de Sint-Jan keren terug
Binnenkort keren achttien luchtboogbeelden terug naar de Sint-Jan. De beelden werden van de kathedraal gehaald omdat ze ernstig waren aangetast door weer en wind. Na een restauratie in Nederland en een specialistische behandeling in Duitsland zijn ze nu klaar om terug te keren naar hun plek hoog boven de stad.
De zestien gerestaureerde luchtboogbeelden op de werkplaats in Schesslitz (Duitsland).
Kwetsbaar erfgoed
Wie omhoogkijkt bij de Sint-Jan ziet tientallen beelden op de luchtbogen van de kathedraal. De meeste zijn gemaakt van sterk zandsteen. Achttien beelden vormen echter een uitzondering. Zij werden tijdens de restauratie van de Sint-Jan in de 19e eeuw uit kalksteen gehakt en behoren tot een bijzondere groep luchtboogbeelden aan de zuidzijde van de Sint-Jan.
Waarom destijds voor dit materiaal werd gekozen, is niet bekend. Wel is duidelijk dat de keuze grote gevolgen had. Kalksteen bleek veel kwetsbaarder voor regen, vorst en wind dan zandsteen. Door de jaren heen verdwenen steeds meer details uit het beeldhouwwerk en raakten de beelden langzaam beschadigd.
De beelden stellen uiteenlopende figuren voor, zoals muzikanten, ambachtslieden, duivels en koningen. Om verder verval te voorkomen, werd besloten de beelden te restaureren. Twee exemplaren waren zo beschadigd dat nieuwe kopieën moesten worden gemaakt. Zestien andere beelden konden gelukkig worden behouden.
Gerestaureerd luchtboogbeeld (in de vorm van een duivel).
Gerestaureerd luchtboogbeeld (in de vorm van een hoornblazer).
Digitaal bewaard
Nadat de beelden van de Sint-Jan waren gehaald, werden ze allemaal uitgebreid vastgelegd. Van elk luchtboogbeeld is een gedetailleerd 3D-model gemaakt. Dankzij deze digitale modellen zijn de beelden niet alleen in steen, maar ook digitaal bewaard voor de toekomst. De modellen geven een uniek kijkje in de details van de beeldhouwwerken, waarvan sommige vanaf straatniveau nauwelijks zichtbaar zijn.
Een bijzondere behandeling
In Nederland waren de beelden al grondig gerestaureerd. Voor het compleet maken van hun restauratie reisden de beelden naar Duitsland. In Schesslitz, nabij Bamberg, kregen ze een specialistische behandeling volgens de zogenoemde Ibach-methode. Daarbij wordt een speciale hars op het oppervlak van de steen aangebracht. Die hars zorgt ervoor dat het kalksteen weer harder wordt en beter bestand is tegen weersinvloeden. Zo krijgen de beelden een veel grotere kans om de komende generaties te doorstaan.
Geslaagde restauratie
Vorige week bezocht het bouwteam van de Sint-Jan samen met bouwhistorici van Erfgoed’s-Hertogenbosch de Duitse werkplaats om het resultaat met eigen ogen te bekijken. De behandeling bleek succesvol. De beelden zijn verstevigd en klaar voor de volgende stap. Binnenkort worden ze weer op hun oorspronkelijke plek op de luchtbogen van de Sint-Jan geplaatst. Daar zullen de eeuwenoude figuren opnieuw uitkijken over de stad. Hoog boven de straten van ’s-Hertogenbosch.
Bouwhistoricus Ronald van Erfgoed 's-Hertogenbosch bij de gerestaureerde beelden.