Een school in een nieuwe wijk
Toen de L.W. Beekmanschool in 1927 werd geopend, lag zij in de jonge uitbreidingswijk ’t Zand, de eerste grote stadsuitbreiding buiten de oude vestingwerken van ’s-Hertogenbosch.
De school werd gebouwd door de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, een organisatie die zich sinds 1784 inzette voor onderwijs en volksontwikkeling. Het Bossche departement van het Nut had in 1894 al een lagere school opgericht aan het Kerkplein, maar die bleek al snel te klein voor het groeiende aantal leerlingen. Met de invoering van de leerplicht en de wens om ook vervolgonderwijs aan te bieden, ontstond behoefte aan een groter gebouw.
Een toren als baken voor ’t Zand
Het nieuwe schoolcomplex werd ontworpen door het Bossche architectenbureau K.C. Suyling en Zonen. De architectuur is sterk beïnvloed door de Amsterdamse School, een bouwstijl die populair was in de jaren twintig. Kenmerkend zijn het expressieve metselwerk, de sierlijke details, het glas-in-lood, het smeedijzerwerk en de markante toren die hoog boven de wijk uitsteekt. De toren met uurwerk vormde een herkenningspunt voor de nieuwe buurt, net zoals de Sint-Janstoren dat eeuwenlang voor de binnenstad was geweest.
Onderwijs voor jong en oud
Vanaf het begin bood het gebouw ruimte aan verschillende vormen van onderwijs. Naast de lagere school werd ook uitgebreid lager onderwijs, de voorloper van het huidige vmbo, in het complex ondergebracht. In 1939 volgde een uitbreiding met een kleuterschool, waardoor kinderen van verschillende leeftijden op dezelfde locatie onderwijs konden volgen.
De school weerspiegelt ook de maatschappelijke ontwikkelingen van haar tijd. Als Nutsschool stond zij open voor leerlingen van uiteenlopende achtergronden. Daardoor bezochten veel Joodse kinderen de school. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam hier een abrupt einde aan. In 1941 werden Joodse leerlingen uitgesloten van het openbare onderwijs en later gedeporteerd. Een gedenkteken in de school houdt hun herinnering levend.
Oorlogssporen in steen
Ook het gebouw zelf kreeg tijdens de oorlog donkere rol. In 1942 werd de school gevorderd door de Duitse bezetter. De lessen moesten tijdelijk op andere locaties in de stad plaatsvinden. Tijdens de bevrijding van ’s-Hertogenbosch in oktober 1944 werd rondom de school hevig gevochten. Kogelgaten en beschadigingen aan het gebouw herinneren daar nog altijd aan.
De naam van een bevlogen onderwijzer
In 1963 kreeg de school haar huidige naam, ter ere van hoofdonderwijzer Lupo Willem Beekman. Generaties Bosschenaren hebben hier sindsdien onderwijs gevolgd. Ondanks veranderingen in het onderwijs is het gebouw altijd zijn oorspronkelijke functie blijven behouden.
Sinds 2001 is de L.W. Beekmanschool een rijksmonument. Daarmee wordt niet alleen de bijzondere architectuur beschermd, maar ook de cultuurhistorische betekenis van deze voormalige Nutsschool. Als herkenningspunt in ’t Zand blijft de L.W. Beekmanschool een plek waar de geschiedenis van onderwijs, architectuur en samenleving samenkomt.
Haal het monument bij je in huis!
We nemen je virtueel mee naar plekken waar je normaal nooit kunt of mag komen.
